Rosa vertrok als jonge vrouw van Cabo Verde naar Italië, op aanraden van haar tantes die daar al werkten. Alles was nieuw voor haar: het mooie land, het fijne weer en zelfs de lift die ze voor het eerst zag. Ze werd warm ontvangen door de familie bij wie ze inwoonde en werkte. Ze zorgde voor hun dochters, bracht hen naar school en deed het huishouden. Eén van de meisjes heette Kiara; een naam die ze later ook aan haar eigen dochter gaf.
Hoewel Rosa veel heimwee had, werd ze goed gesteund door een vriendin in Italië. Dankzij haar vond Rosa sneller haar weg, en ook de plaatselijke Caboverdiaanse gemeenschap speelde hierin een grote rol. De vrouwen hielpen elkaar, spraken op vrije dagen af en ondersteunden nieuwkomers. Ze heeft veel geleerd: verantwoordelijkheid, zorg dragen voor een huis en gezin en zelfstandigheid.
Wat is uw eerste herinnering aan Italië?
Ik moet denken aan hoe mooi het land is en hoe lekker het weer daar is. Ik moet aan mijn familie denken. Toen ik vanuit Cabo Verde in Italië aankwam, kwam ik terecht bij de familie waarvoor ik zou gaan werken. Ik vond het heel spannend toen ik door hen werd opgehaald. Het was ook de eerste keer dat ik een lift had gezien, ik had dat nog nooit gezien. Ik woonde bij hun thuis en ze hebben mij heel goed opgevangen. Een van de dochters heet Kiara en zo heb ik mijn tweede dochter ook genoemd.
Hoe voelde u zich toen u aankwam in Italië?
Ik had veel heimwee. Ik miste Cabo Verde enorm, maar gelukkig had ik een vriendin daar wonen. Ik herinner mij nog heel goed dat ze speciaal voor mij 10.000 Lire had gespaard om een horloge te kopen, zodat ik de kinderen van het gezin waar ik voor werkte op tijd naar school en de crèche kon brengen. Ik ben deze vriendin enorm dankbaar dat zij mij zo goed heeft opgevangen destijds.
”"Ik sprak altijd af met andere vrouwen uit São Nicolau. Zij wezen mij de weg in Italië, zij steunden mij en hielpen mij altijd wanneer ik dat nodig had.
Hoe heeft u besloten om in Italië te gaan werken?
Mijn twee tantes werkten in Italië en hebben mij gevraagd om te gaan werken in Italië.Ik was jong en ik zag het als een kans. Ik ging eerst naar Portugal waar ik bij een vriendin van mij verbleef. Vanuit Portugal ging ik naar Italië. In die tijd had je geen directe vlucht van Cabo Verde naar Italië.
Wat voor werk deed u daar, en hoe bent u daarin terechtgekomen?
Ik deed het huishouden en ik haalde hun dochters op van school. Hun dochters waren heel lief tegen mij. In de ochtend maakte ik hun klaar voor school. Soms brachten hun ouders hen naar school en wanneer dat niet kon dan was ik degene die dat deed. Toen de kinderen naar school gingen, deed ik het huishouden. Donderdagmiddag was ik altijd vrij en dan ging ik eropuit. Mijn andere vriendinnen woonden gelukkig in de buurt dus hielpen met het navigeren in de stad. Ik was verantwoordelijk voor de zorg van de kinderen en het huishouden. Ik woonde ook bij hen in huis met mijn eigen kamer.
Hoe voelde u zich toen u aankwam in Italië?
Ik had veel heimwee in het begin. Het was heel anders dan Cabo Verde.
Hoe werd u opgevangen als arbeidsmigrant?
Ik had gelukkig een vriendin in Italië wonen. Er waren heel veel mensen die ik al een keer had gezien in Cabo Verde. Wij hielpen elkaar altijd, we kwamen elkaar tegen in de pauze en gingen ook altijd met elkaar uit. Er was ook een Caboverdiaanse club waar wij uitgingen. Wanneer er iemand net uit Cabo Verde kwam, dan ging de groep vrouwen altijd de persoon wegwijs maken door naar de stad te gaan, om te winkelen of we haalden hen op van het vliegveld.
Waren er Kaapverdiaanse netwerken, vrienden of familie die u hebben geholpen?
Op donderdag was ik vrij en mocht ik wat voor mijzelf doen. Ik sprak altijd af met andere vrouwen uit São Nicolau, dat waren meestal mensen die ik al van gezicht kende. Zij wezen mij de weg in Italië, ze steunden mij en hielpen mij altijd wanneer ik dat nodig had.
Wat vond u het moeilijkste aan uw tijd in Italië?
De taal was heel moeilijk, hoewel er een aantal woorden herkenbaar waren, was het moeilijk toen ik begon met mijn werk.
Wat vond u juist het mooiste of het leukste?
Ik vond de huizen heel mooi, de manier waarop mensen zich kleedde om naar werk te gaan. Ze zagen er altijd heel mooi uit. Ook het openbaar vervoer vond ik heel interessant, zoals de trams en de metro. Ik was heel verbaasd toen ik voor het eerst hoorde dat er een ondergrondse openbaar vervoer was. Dat hadden wij niet in Cabo Verde.
Welke herinnering uit uw tijd in Italië is u het meest bijgebleven?
De vrijheid. In Nederland voelde ik mij veel vrijer, want hier had ik mijn eigen huis. In Italië woonde ik bij iemand in en had ik alleen bepaalde dagen voor mijzelf. Het was wel mogelijk om te sparen voor je eigen huis in Italië of met anderen samen te wonen. Maar het is wel anders dan hier in Nederland.
Welke lessen of gewoontes uit die periode gebruikt u nog steeds in uw dagelijks leven?
Huis schoonmaken, koken en strijken. Als de kinderen van school kwamen dan gaf ik ze eten, gingen ze in bad. Je leert daardoor veel verantwoordelijkheden en hoe je voor je gezin/huis zorgt.
Als u terugkijkt, wat zou u uw jongere zelf meegeven toen u naar Italië ging?
Ik had haar gezegd om wat langer te wachten met migratie. Ik heb niet echt een jeugd gehad omdat ik een kind had op 16e, en was getrouwd op mijn 19e. De tijd ging zo snel. Ik ben heel blij met mijn leven nu, maar ik merk wel dat een aantal dingen te snel zijn gegaan voor mij vroeger.
Welke boodschap zou u aan de nieuwe generatie Kaapverdiaanse vrouwen willen meegeven?
Ik zou ze zeggen om dankbaar te zijn voor hun moeder, ik ben heel dankbaar voor mijn grootouders, ik kwam nooit iets te kort. Ik had geen vader dus mijn opa was mijn vader. Ik wens dat ze hun ouders en grootouders bedanken voor wat ze doen en kunnen doen. Probeer ze te helpen. Als ik hulp nodig heb, dan zijn ze er voor mij en andersom ook. Ik denk dat dat heel belangrijk is voor een familie. En ook heel belangrijk: Ga altijd door, met veel kracht.